.. ๒๔๓๒  เรื่อง  "รายงานระยะทางในราชการตรวจ
                                                         พระราชอาณาเขตหัวเมืองลาวฝ่ายเหนือ  ร
. 
๑๐๘ "

 

 

                     โดยคณะของพระวิภาคภูวดล(James Fitzroy McCarty) เจ้ากรมแผนที่ทหารคนแรกของประเทศไทย เดินทางด้วยช้างสำรวจพระราชอาณาเขตชายแดนล้านนาไทยเป็นครั้งแรก จากเชียงใหม่มุ่งสู่ชายแดนด้านทิศเหนือ ผ่านอำเภอแม่ริม อำเภอแม่แตง อำเภอปาย จรดฝั่งแม่น้ำสาละวินที่ท่าสงิ(ในพม่า) จากนั้นวกไปทางตะวันออกแล้วล่องใต้ผ่านเมืองทา เมืองแหงเหนือ   เมืองแหงใต้ ความดังนี้
                    
                    ....
วัน ๓ (อังคาร)ที่ ๔ กุมภาพัน เวลาย่ำรุ่งแล้ว ๔๕ มินิต(นาที) จึงได้ทำเซอร์เวต่อไป เวลาเช้า ๔ โมง ๓๐ มินิต ถึงที่เซอร์แดนเมือง ทา ต่อกับ เมืองแหง แต่ที่เขตรแดนต่อกันนั้น มีสำคัญเปนยอดดอยกิวก็อ ต่อไปเวลาบ่าย ๑ โมง ๔๑ มินิต ถึงบ้านแหงเหนือ มีเรือนประมาณ ๓๐ หลัง ทำนาแลทำไร่รับประทาน ต่อไปจนเวลาย่ำค่ำแล้ว ๕๖ มินิต ถึงเมืองแหงใหม่(เมืองแหงใต้)  เรือนประมาณ ๗๐ หลัง คนประมาณ ๒๐๐ คน ทำนาแลทำไร่รับประทาน ยุด(หยุด) พักวัดดาว แล้วนอนคืนหนึ่ง......

         รายงานระบุว่า เมืองแหงใต้มีประชากรประมาณ  ๒๐๐คน มีบ้านเรือนประมาณ ๗๐หลังคา ส่วนเมืองแหงเหนือมิได้ระบุประชากรไว้ แต่เมื่อเทียบกับจำนวนบ้านเรือนที่มีอยู่๓๐หลังคา คาดว่าจะมีประชากรประมาณ ๑๐๐ คน รวมเมืองแหงเหนือกับเมืองแหงใต้ มีประชากรประมาณ๓๐๐ คน…

             จากการสำรวจจัดทำแผนที่ประเทศไทยเป็นครั้งแรก เพื่อป้องกันการแย่งชิงดินแดนจากมหาอำนาจอังกฤษซึ่งปกครองพม่าในขณะนั้น เมืองแหงเหนือ เมืองแหงใต้ ได้ถูกบันทึกพิกัดที่ตั้งไว้อยู่ในแผนที่ฉบับแรกของประเทศไทย.โดยส่งไปพิมพ์ที่ประเทศอังกฤษ


 

           
     
เอกสารอ้างอิง  :  รวมบทความประวัติศาสตร์ 2539 ,รายงานระยะทางในราชการตรวจพระราชอาณาเขต
                             หัวเมืองลาวฝ่ายเหนือ  ร
.ศ.108
                             
(กรมแผนที่ทหาร 2526,วารสารแผนที่ฉบับพิเศษครบรอบ 200 ปีกรุงรัตนโกสินทร์ กรกฎาคม
                             2524-มิถุนายน 2526)